
Στιχουργοί: Βλαδίμηρος Χαραλαμπίδης
Συνθέτες: Βλαδίμηρος Χαραλαμπίδης
Ένας γέρος κι ένας γραία¹
εθυμέθαν τα παλιά
-Μαρία, θυμάσαι εμέν
ασ’ τ’ εγάπανα εσέν
κι ας σ’ οσπίτ’ν εσουν οξ̌ωκά
πάντα έλεγαμε μυστικά;
-Γιάννε, εδέβεν η ηλικία
θα ανασπάλλτς και τα κοκκία
Απέσ’ ι-σ’, γιάμ’ έ͜εις ακόμαν
τη σεβντάν το παλαιόν;
Τα ποδάρι͜α σ’ ’κι κρατούνε,
το τουμπάρ’ θέλτς να εβγώντς;
-Γιάννε, πόσο χρόνων είσαι;
-Μαρία, είμαι ογδόντα
Καλά λέει ατο ο κόσμος
η καρδία ’κι γερά
-Ας σα μὲσα άν’ ’κι σ’κούσαι
σ’ εμέν κιάν’ θέλτς να ξαμούσαι
Γιάννε, εγώ θέλω έναν αντράν
κι όχι εσέν τον γοτσ̌αμάνον!
’α φάζω σε ή ’α φά͜εις με
ντ’ επέμ’νανε τα φασούλα̤;
κι εσύ ατώρα ’κ’ επορείς
σο στόμαν δόντα̤ ’κ’ επέμ’ναν
Εγώ είμαι ακόμα νέισσα,
τα ενενήντα ’κ’ έκλεισα
Η καρδία μ’ χ̌αίρεται
ασ’ τ’ ακούγω αΐκα λόγια
Εμείς είμες συγενοί
έχομε κι όμορφα πόγια| Κείμενο | Επεξήγηση | Ετυμ. Ρίζα | Προέλευση |
|---|---|---|---|
| ’α | θα | ||
| αΐκα | τέτοια/ες | ||
| άν’ | άνω, πάνω, άνωθεν | ||
| ανασπάλλτς | ξεχνάς/ξεχάσεις | ||
| απέσ’ | μέσα | ||
| ας σ’ | (ας σου) από του, από τότε που/αφότου, (ας σο) από το/τα | ||
| ας σα | απ’ τα | ασό σα (από τα) | |
| ασ’ | από | ||
| ατώρα | τώρα | ||
| γερά | γερνάει | ||
| γιάμ’ | μήπως, ή μη | ya/yā + μη | |
| γοτσ̌αμάνον | (κυρ.) τεράστιος, μεγαλόσωμος, (έθιμο, μωμόγερος ή μωμόερος) άνδρας που συμμετέχει στο λαϊκό δρώμενο το οποίο λαμβάνει χώρα το 12ήμερο Χριστούγεννα - Πρωτοχρονιά - Θεοφάνια με ευχετηριακό χαρακτήρα | kocaman | |
| γραία | γριά | ||
| έ͜εις | έχεις | ||
| εβγώντς | βγαίνεις | ||
| εγάπανα | αγαπούσα | ||
| εδέβεν | πήγε, διάβηκε, διέσχισε, ξεπέρασε | διαβαίνω | |
| είμες | είμαστε | ||
| επέμ’ναν | απόμειναν | ||
| επέμ’νανε | απόμειναν | ||
| επορείς | μπορείς | ||
| εσουν | σας | ||
| έχομε | έχουμε | ||
| θέλτς | θέλεις | ||
| ’κ’ | δεν | οὐκί<οὐχί | |
| ’κι | δεν | οὐκί<οὐχί | |
| κιάν’ | και άνω, και εξής, και πέρα | ||
| κοκκία | σιτάρια, κόκκοι σιταριού | ||
| μὲσα | (τα) η μέση | ||
| νέισσα | νέα | ||
| οξ̌ωκά | έξω | ||
| οσπίτ’ν | σπίτι | hospitium<hospes | |
| πόγια | ύψη, ύψος | boy | |
| ποδάρι͜α | πόδια | ||
| σεβντάν | αγάπη, έρωτα | sevda/sevdā | |
| σ’κούσαι | σηκώνεσαι | ||
| συγενοί | συγγενείς | ||
| τουμπάρ’ | ύψωμα, μικρή προεξοχή σε ομαλό έδαφος | tumba<τύμβος | |
| φά͜εις | ταΐζεις | ||
| φάζω | ταΐζω |
| Κείμενο | Επεξήγηση | Ετυμ. Ρίζα | Προέλ. |
|---|---|---|---|
| ’α | θα | ||
| αΐκα | τέτοια/ες | ||
| άν’ | άνω, πάνω, άνωθεν | ||
| ανασπάλλτς | ξεχνάς/ξεχάσεις | ||
| απέσ’ | μέσα | ||
| ας σ’ | (ας σου) από του, από τότε που/αφότου, (ας σο) από το/τα | ||
| ας σα | απ’ τα | ασό σα (από τα) | |
| ασ’ | από | ||
| ατώρα | τώρα | ||
| γερά | γερνάει | ||
| γιάμ’ | μήπως, ή μη | ya/yā + μη | |
| γοτσ̌αμάνον | (κυρ.) τεράστιος, μεγαλόσωμος, (έθιμο, μωμόγερος ή μωμόερος) άνδρας που συμμετέχει στο λαϊκό δρώμενο το οποίο λαμβάνει χώρα το 12ήμερο Χριστούγεννα - Πρωτοχρονιά - Θεοφάνια με ευχετηριακό χαρακτήρα | kocaman | |
| γραία | γριά | ||
| έ͜εις | έχεις | ||
| εβγώντς | βγαίνεις | ||
| εγάπανα | αγαπούσα | ||
| εδέβεν | πήγε, διάβηκε, διέσχισε, ξεπέρασε | διαβαίνω | |
| είμες | είμαστε | ||
| επέμ’ναν | απόμειναν | ||
| επέμ’νανε | απόμειναν | ||
| επορείς | μπορείς | ||
| εσουν | σας | ||
| έχομε | έχουμε | ||
| θέλτς | θέλεις | ||
| ’κ’ | δεν | οὐκί<οὐχί | |
| ’κι | δεν | οὐκί<οὐχί | |
| κιάν’ | και άνω, και εξής, και πέρα | ||
| κοκκία | σιτάρια, κόκκοι σιταριού | ||
| μὲσα | (τα) η μέση | ||
| νέισσα | νέα | ||
| οξ̌ωκά | έξω | ||
| οσπίτ’ν | σπίτι | hospitium<hospes | |
| πόγια | ύψη, ύψος | boy | |
| ποδάρι͜α | πόδια | ||
| σεβντάν | αγάπη, έρωτα | sevda/sevdā | |
| σ’κούσαι | σηκώνεσαι | ||
| συγενοί | συγγενείς | ||
| τουμπάρ’ | ύψωμα, μικρή προεξοχή σε ομαλό έδαφος | tumba<τύμβος | |
| φά͜εις | ταΐζεις | ||
| φάζω | ταΐζω |

¹ Ορθ. η χρήση του «είνας» στην ποντιακή.
