
Στιχουργοί: Γιώργος Θεοδωρίδης
Συνθέτες: Παραδοσιακό
Η Μαρία κι η Συμέλα
πάνε εντάμαν σο παζάρ’
’Φόρεσαν και -ν- εσ̌κεπάγαν
ν’ ανταμών’νε παλληκάρ’
Τη Μαρίας η σεβντάν
έν’ ο Γιωρίκας ο γιοσμάς
Τη Συμέλα ατός πη ’θέλ’νεν
Απεσ̌λής ζεγκίντς παιδάς
Κάθαν Σάββαν σα κορτσόπα
μαχανά έν’ το παζάρ’
Ζευγαρών’νε άμον πουλόπα
και κανείς ’κι παίρ’ χαπάρ’
Η Μαρία κι η Συμέλα
’πάτεσαν ποδάρ’ πασ̌τάν
Γάμον θέλ’νε σ’ εγκλεσίαν
με κουμπάρον και ποπάν
Κι έναν Σάββαν έρθεν η ώρα,
γάμον ’φτάνε και οι δύ’
Έπεϊ¹ ’ίν’νταν νυφάδες
’στεφανώθαν Κερεκή
Ση χαράν ούλ’ το χωρίον,
μούσταν ένταν σο χορόν
Μ’ ένα Τικ κι άλλο καλλίον,
τ’ Απεσ̌λήδων τρομαχτόν
Η Μαρία κι η Συμέλα
’γέννεσαν κορίτσ’, παιδίν
’Νούντσαν την κουμπαροσύνεν
μ’ απομέν’νε ση φιλήν
Λέει η Μαρία σην Συμέλαν
«Γιάμ’ ευτάμε κουμπαριόν;
Τα μωρά όσταν τρανύν’νε
λάχ̌’ ’φτάμε συμπεθεριόν!»
Τα χρόνι͜α έρθαν κι εδέβαν,
τα μωρά τουν είν’ ζευγάρ’
Κι η Μαρία κι η Συμέλα
με τ’ εγγόνι͜α σο παζάρ’| Κείμενο | Επεξήγηση | Ετυμ. Ρίζα | Προέλευση |
|---|---|---|---|
| άμον | σαν, όπως, καθώς | ἅμα | |
| ανταμών’νε | ανταμώνουν | ||
| απομέν’νε | απομένουν | ||
| ατός | αυτός | ||
| γιάμ’ | μήπως, ή μη | ya/yā + μη | |
| γιοσμάς | κομψός, λεβέντης νέος | yosma | |
| δύ’ | δύο | ||
| εγκλεσίαν | εκκλησία | ||
| εδέβαν | (για τόπο) πέρασαν, διέσχισαν, (για χρόνο) πέρασαν | διαβαίνω | |
| είν’ | (για πληθ.) είναι | ||
| έν’ | είναι | ||
| εντάμαν | μαζί | ||
| ένταν | έγιναν | ||
| έπεϊ | αρκετές/αρκετοί/αρκετά, ένα μεγάλο ποσοστό, ένας μεγάλος αριθμός | epey | |
| έρθαν | ήρθαν | ||
| έρθεν | ήρθε | ||
| εσ̌κεπάγαν | σκεπάστηκαν | ||
| ευτάμε | κάνουμε, φτιάχνουμε | εὐθειάζω | |
| ζεγκίντς | πλούσιος | zengin/sengīn | |
| θέλ’νε | θέλουν | ||
| ’θέλ’νεν | (εθέλ’νεν) ήθελε | ||
| ’ίν’νταν | γίνονται | ||
| κάθαν | κάθε | ||
| καλλίον | (επίθ.) καλύτερο, (επίρ.) καλύτερα | ||
| Κερεκή | Κυριακή | ||
| ’κι | δεν | οὐκί<οὐχί | |
| κορτσόπα | κοριτσάκια | ||
| λάχ̌’ | είθε, μακάρι, μήπως και (με την ελπίδα να συμβεί) | ||
| μαχανά | δικαιολογία, άλλοθι | bahane/bahāne<vahānag (μεσ.περσ.) | |
| μούσταν | γροθιά | muşta/muşte | |
| ’νούντσαν | (ενούντσαν) σκέφτηκαν | ||
| νυφάδες | νύφες | ||
| όσταν | όταν | ||
| ούλ’ | όλοι | ||
| παιδάς | παιδί, νέος άντρας | ||
| παίρ’ | παίρνω/ει | ||
| πασ̌τάν | ολωσδιόλου, εντελώς | baştan | |
| ’πάτεσαν | (επάτεσαν) πάτησαν | ||
| πη | που | ||
| ποδάρ’ | πόδι | ||
| ποπάν | παπά | ||
| πουλόπα | πουλάκια | ||
| Σάββαν | Σάββατο | Shabbat | |
| σεβντάν | αγάπη, έρωτα | sevda/sevdā | |
| ’στεφανώθαν | στεφανώθηκαν | ||
| τουν | τους | ||
| τρανύν’νε | μεγαλώνουν, αναθρέφουν | τρανόω-ῶ | |
| τρομαχτόν | ονομασία ποντιακού χορού | ||
| φιλήν | φίλημα | ||
| ’φτάμε | κάνουμε, φτιάχνουμε | εὐθειάζω | |
| ’φτάνε | (ευτάνε) κάνουν, φτιάχνουν | εὐθειάζω | |
| χαπάρ’ | χαμπάρι, είδηση, μαντάτο | haber/ḫaber | |
| χαράν | γάμος |
| Κείμενο | Επεξήγηση | Ετυμ. Ρίζα | Προέλ. |
|---|---|---|---|
| άμον | σαν, όπως, καθώς | ἅμα | |
| ανταμών’νε | ανταμώνουν | ||
| απομέν’νε | απομένουν | ||
| ατός | αυτός | ||
| γιάμ’ | μήπως, ή μη | ya/yā + μη | |
| γιοσμάς | κομψός, λεβέντης νέος | yosma | |
| δύ’ | δύο | ||
| εγκλεσίαν | εκκλησία | ||
| εδέβαν | (για τόπο) πέρασαν, διέσχισαν, (για χρόνο) πέρασαν | διαβαίνω | |
| είν’ | (για πληθ.) είναι | ||
| έν’ | είναι | ||
| εντάμαν | μαζί | ||
| ένταν | έγιναν | ||
| έπεϊ | αρκετές/αρκετοί/αρκετά, ένα μεγάλο ποσοστό, ένας μεγάλος αριθμός | epey | |
| έρθαν | ήρθαν | ||
| έρθεν | ήρθε | ||
| εσ̌κεπάγαν | σκεπάστηκαν | ||
| ευτάμε | κάνουμε, φτιάχνουμε | εὐθειάζω | |
| ζεγκίντς | πλούσιος | zengin/sengīn | |
| θέλ’νε | θέλουν | ||
| ’θέλ’νεν | (εθέλ’νεν) ήθελε | ||
| ’ίν’νταν | γίνονται | ||
| κάθαν | κάθε | ||
| καλλίον | (επίθ.) καλύτερο, (επίρ.) καλύτερα | ||
| Κερεκή | Κυριακή | ||
| ’κι | δεν | οὐκί<οὐχί | |
| κορτσόπα | κοριτσάκια | ||
| λάχ̌’ | είθε, μακάρι, μήπως και (με την ελπίδα να συμβεί) | ||
| μαχανά | δικαιολογία, άλλοθι | bahane/bahāne<vahānag (μεσ.περσ.) | |
| μούσταν | γροθιά | muşta/muşte | |
| ’νούντσαν | (ενούντσαν) σκέφτηκαν | ||
| νυφάδες | νύφες | ||
| όσταν | όταν | ||
| ούλ’ | όλοι | ||
| παιδάς | παιδί, νέος άντρας | ||
| παίρ’ | παίρνω/ει | ||
| πασ̌τάν | ολωσδιόλου, εντελώς | baştan | |
| ’πάτεσαν | (επάτεσαν) πάτησαν | ||
| πη | που | ||
| ποδάρ’ | πόδι | ||
| ποπάν | παπά | ||
| πουλόπα | πουλάκια | ||
| Σάββαν | Σάββατο | Shabbat | |
| σεβντάν | αγάπη, έρωτα | sevda/sevdā | |
| ’στεφανώθαν | στεφανώθηκαν | ||
| τουν | τους | ||
| τρανύν’νε | μεγαλώνουν, αναθρέφουν | τρανόω-ῶ | |
| τρομαχτόν | ονομασία ποντιακού χορού | ||
| φιλήν | φίλημα | ||
| ’φτάμε | κάνουμε, φτιάχνουμε | εὐθειάζω | |
| ’φτάνε | (ευτάνε) κάνουν, φτιάχνουν | εὐθειάζω | |
| χαπάρ’ | χαμπάρι, είδηση, μαντάτο | haber/ḫaber | |
| χαράν | γάμος |

¹ Εκ του ενθέτου προκύπτει ότι η έννοια του «έπεϊ» εσφαλμένα ορίζεται ως «επιτέλους»
