
Στιχουργοί: Βασίλης Μωυσιάδης
Συνθέτες: Νίκος Σαββίδης
Τα ξένα και η ξενιτει͜ά
και η αροθυμία
πικρόν νερόν τρεχούμενο
έπα κι εφαρμακώθα
Κι εκάεν το καρδόπο μου,
’μαύρυνεν η καρδία μ’
και τ’ ομμάτι͜α μ’ εδείσωσαν
κι επέμ’ναν δα̤κρωμένα
Και δα̤κρωμένα ετέρεσαν
κι εσέναν επαρείδαν
♫
Ξενιτεμένε, για τ’ εσέν
έγραψα τραγωδίαν
Για να θυμάσαι τον καημό σ’
και την αροθυμίαν
Θεέ μ’, και ντό εποίν’νες με
εμέναν ξενιτέαν;
Εχάλασα σον τόπον μου
ντο είχα τη φωλέαν
Τη πάππος ι-σ’ πάντα σο νου σ’
θα κρού’ν τα ιστορίας
Ξεσπιτωμούς, ξεριζωμούς
κι όλι͜α τα τυρα̤ννίας
Θεέ μ’, και ντό εποίν’νες με
εμέναν ξενιτέαν;
Εχάλασα σον τόπον μου
ντο είχα τη φωλέαν
Βαρέα τα ημέρας είν’,
μερών’ και ’κι τελέν’νε¹
Ν’ αηλί εμέν, ν’ αηλί εσέν,
τη γης ξενιτεμένε!
Θεέ μ’, και ντό εποίν’νες με
εμέναν ξενιτέαν;
Εχάλασα σον τόπον μου
ντο είχα τη φωλέαν
Ο ξένον πάντα ξένος έν’,
αλλάζ’ μόνον θωρέαν
Κι ο νους ατ’ έν’ σον τόπον ατ’,
σοι φίλτς και σην παρέαν
Θεέ μ’, και ντό εποίν’νες με
εμέναν ξενιτέαν;
Εχάλασα σον τόπον μου
ντο είχα τη φωλέαν| Κείμενο | Επεξήγηση | Ετυμ. Ρίζα | Προέλευση |
|---|---|---|---|
| αηλί | αλίμονο | ἀ- + μεσαιωνική ελληνική ἠλί < εβραϊκά אל (θεός) | |
| αροθυμία | νοσταλγία | ||
| αροθυμίαν | νοσταλγία | ||
| βαρέα | βαριά, συχνά, πολύ | ||
| δα̤κρωμένα | δακρυσμένα | ||
| εδείσωσαν | έγιναν ομιχλώδη, καλύφθηκαν από ομίχλη | δεῖσα=υγρασία, λάσπη, βρωμιά | |
| είν’ | (για πληθ.) είναι | ||
| εκάεν | κάηκε | ||
| έν’ | είναι | ||
| έπα | ήπια | ||
| επαρείδαν | παραείδαν, φαντάστηκαν | ||
| επέμ’ναν | απόμειναν | ||
| εποίν’νες | έκανες, έφτιαχνες | ποιέω-ῶ | |
| ετέρεσαν | κοίταξαν | ||
| εφαρμακώθα | φαρμακώθηκα | ||
| εχάλασα | χάλασα, έχωσα το χέρι | ||
| θωρέαν | θωριά, όψη | ||
| καρδόπο | καρδούλα | ||
| ’κι | δεν | οὐκί<οὐχί | |
| κρού’ν | χτυπούν | κρούω | |
| ’μαύρυνεν | (εμαύρυνεν) μαύρισε | ||
| μερών’ | μερώνει, ξημερώνει | ||
| ν’ αηλί | αλίμονο | μεσαιων. ελλ. ἀλί<ἀ- + ἠλί (εβραϊκά אל)= θεός | |
| ξενιτέαν | ξενιτεμένο | ||
| ομμάτι͜α | μάτια | ||
| σοι | στους/στις, τους/τις | ||
| τελέν’νε | (μεταβ.) τελειώνουν κτ | ||
| τραγωδίαν | τραγούδι | ||
| τυρα̤ννίας | (τη, γεν.) τυράννια, ταλαιπωρία, (τα, ονομ.πληθ.) τυραννίες, ταλαιπωρίες | ||
| φίλτς | φίλους | ||
| φωλέαν | φωλιά |
| Κείμενο | Επεξήγηση | Ετυμ. Ρίζα | Προέλ. |
|---|---|---|---|
| αηλί | αλίμονο | ἀ- + μεσαιωνική ελληνική ἠλί < εβραϊκά אל (θεός) | |
| αροθυμία | νοσταλγία | ||
| αροθυμίαν | νοσταλγία | ||
| βαρέα | βαριά, συχνά, πολύ | ||
| δα̤κρωμένα | δακρυσμένα | ||
| εδείσωσαν | έγιναν ομιχλώδη, καλύφθηκαν από ομίχλη | δεῖσα=υγρασία, λάσπη, βρωμιά | |
| είν’ | (για πληθ.) είναι | ||
| εκάεν | κάηκε | ||
| έν’ | είναι | ||
| έπα | ήπια | ||
| επαρείδαν | παραείδαν, φαντάστηκαν | ||
| επέμ’ναν | απόμειναν | ||
| εποίν’νες | έκανες, έφτιαχνες | ποιέω-ῶ | |
| ετέρεσαν | κοίταξαν | ||
| εφαρμακώθα | φαρμακώθηκα | ||
| εχάλασα | χάλασα, έχωσα το χέρι | ||
| θωρέαν | θωριά, όψη | ||
| καρδόπο | καρδούλα | ||
| ’κι | δεν | οὐκί<οὐχί | |
| κρού’ν | χτυπούν | κρούω | |
| ’μαύρυνεν | (εμαύρυνεν) μαύρισε | ||
| μερών’ | μερώνει, ξημερώνει | ||
| ν’ αηλί | αλίμονο | μεσαιων. ελλ. ἀλί<ἀ- + ἠλί (εβραϊκά אל)= θεός | |
| ξενιτέαν | ξενιτεμένο | ||
| ομμάτι͜α | μάτια | ||
| σοι | στους/στις, τους/τις | ||
| τελέν’νε | (μεταβ.) τελειώνουν κτ | ||
| τραγωδίαν | τραγούδι | ||
| τυρα̤ννίας | (τη, γεν.) τυράννια, ταλαιπωρία, (τα, ονομ.πληθ.) τυραννίες, ταλαιπωρίες | ||
| φίλτς | φίλους | ||
| φωλέαν | φωλιά |

¹ Ορθότερη η χρήση του αμεταβ. τύπου «τελείνταν»
