Στιχουργοί: Μιχάλης Καλιοντζίδης
Συνθέτες: Μιχάλης Καλιοντζίδης
Μάνα μ’, θα πάω σ’ Αγροτσ̌άλ’¹,
σο σπέλιον θα κοιμούμαι
Σ’ οσπίτιν, μάνα μ’, θα ’ρχουμαι/κλώσκουμαι,
τοι τουσ̌μάντς ’κι φογούμαι
Φά’ με, το πουλόπο μ’, φά’ με,
για τ’ εσέν εγώ θα χάμαι
Αν ίσως λέγω ψέματα,
πουλί μ’, ανάθεμά με
Σα ραχ̌ι͜ά απάν’ πώς λάσκουμαι,
σ’ Αγροτσ̌αλί’ τον τόπον
Κρυφά, μανίτσα μ’, φέρον με
ψωμόπον και νερόπον
Φά’ με, το πουλόπο μ’, φά’ με,
για τ’ εσέν εγώ θα χάμαι
Αν ίσως λέγω ψέματα,
πουλί μ’, ανάθεμά με
Τρυγόνα μ’, δέβα σον Α’έρ’,
άψον πολλά κερία
Οι τουσ̌μάν’ αραεύ’νε με,
εγέντανε θερία
Φά’ με, το πουλόπο μ’, φά’ με,
για τ’ εσέν εγώ θα χάμαι
Αν ίσως λέγω ψέματα,
πουλί μ’, ανάθεμά με| Κείμενο | Επεξήγηση | Ετυμ. Ρίζα | Προέλευση |
|---|---|---|---|
| Αγροτσ̌άλ’ | ονομαστό σπήλαιο κοντά στο χωριό Κουνάκα της Ματσούκας | ||
| Α’έρ’ | αϊ-Γιώργη | ||
| απάν’ | πάνω | ||
| αραεύ’νε | ψάχνουν, αναζητούν, γυρεύουν | aramak |  |
| άψον | (προστ.) άναψε | ||
| δέβα | (προστ.) πήγαινε | ||
| εγέντανε | έγιναν | ||
| θερία | θεριά, θηρία | ||
| κερία | κεριά | κηρός |  |
| ’κι | δεν | οὐκί<οὐχί | |
| κλώσκουμαι | (αμετάβ.) γυρίζω, επιστρέφω | ||
| κοιμούμαι | κοιμάμαι | ||
| λάσκουμαι | περιφέρομαι, τριγυρίζω, περιπλανώμαι | ἀλάομαι/ηλάσκω | |
| μανίτσα | μανούλα | ||
| νερόπον | νεράκι | ||
| οσπίτιν | σπίτι | hospitium<hospes |  |
| πολλά | (επίθ.) πολλά, (επίρρ.) πολύ | ||
| πουλόπο | πουλάκι | ||
| ραχ̌ι͜ά | ράχες, βουνά | ||
| ’ρχουμαι | (έρχουμαι) έρχομαι | ||
| σπέλιον | σπηλιά | ||
| τοι | τους/τις | ||
| τουσ̌μάν’ | εχθροί | düşman/duşmān |  |
| τουσ̌μάντς | εχθρούς | düşman/duşmān | |
| τρυγόνα | το πουλί τρυγόνι, χαϊδευτική προσφώνηση γυναίκας | τρυγών<τρύζω | |
| φά’ | (προστ.) φάε | ||
| φέρον | (προστ.) φέρε | ||
| φογούμαι | φοβάμαι | ||
| χάμαι | χάνομαι, μτφ. πεθαίνω | ||
| ψωμόπον | ψωμάκι |
| Κείμενο | Επεξήγηση | Ετυμ. Ρίζα | Προέλ. |
|---|---|---|---|
| Αγροτσ̌άλ’ | ονομαστό σπήλαιο κοντά στο χωριό Κουνάκα της Ματσούκας | ||
| Α’έρ’ | αϊ-Γιώργη | ||
| απάν’ | πάνω | ||
| αραεύ’νε | ψάχνουν, αναζητούν, γυρεύουν | aramak | |
| άψον | (προστ.) άναψε | ||
| δέβα | (προστ.) πήγαινε | ||
| εγέντανε | έγιναν | ||
| θερία | θεριά, θηρία | ||
| κερία | κεριά | κηρός | |
| ’κι | δεν | οὐκί<οὐχί | |
| κλώσκουμαι | (αμετάβ.) γυρίζω, επιστρέφω | ||
| κοιμούμαι | κοιμάμαι | ||
| λάσκουμαι | περιφέρομαι, τριγυρίζω, περιπλανώμαι | ἀλάομαι/ηλάσκω | |
| μανίτσα | μανούλα | ||
| νερόπον | νεράκι | ||
| οσπίτιν | σπίτι | hospitium<hospes | |
| πολλά | (επίθ.) πολλά, (επίρρ.) πολύ | ||
| πουλόπο | πουλάκι | ||
| ραχ̌ι͜ά | ράχες, βουνά | ||
| ’ρχουμαι | (έρχουμαι) έρχομαι | ||
| σπέλιον | σπηλιά | ||
| τοι | τους/τις | ||
| τουσ̌μάν’ | εχθροί | düşman/duşmān | |
| τουσ̌μάντς | εχθρούς | düşman/duşmān | |
| τρυγόνα | το πουλί τρυγόνι, χαϊδευτική προσφώνηση γυναίκας | τρυγών<τρύζω | |
| φά’ | (προστ.) φάε | ||
| φέρον | (προστ.) φέρε | ||
| φογούμαι | φοβάμαι | ||
| χάμαι | χάνομαι, μτφ. πεθαίνω | ||
| ψωμόπον | ψωμάκι |
¹ Το σπήλαιο «Αγροτσάλτς» βρισκόταν δίπλα στην Κουνάκα και μέσα του βρήκαν καταφύγιο 1.200 άνθρωποι στη διάρκεια του διωγμού της Ματσούκας, οι οποίοι σύμφωνα με τις σχετικές πηγές μετά από αντίσταση ενάντια στους Τούρκους αναγκάστηκαν να συνθηκολογήσουν λόγω πείνας και να βαδίσουν εξόριστοι προς την Αργυρούπολη (Γκιουμούσχανε ή Κιμίσχανα), όπου παρέμειναν ως το καλοκαίρι του 1916, όταν οι Ρώσοι κατέλαβαν και την υπόλοιπη Ματσούκα.
Με την ευγενική χορηγία φιλοξενίας της 