Στιχουργοί: Παναγιώτης Θεοδωρίδης
Συνθέτες: Παναγιώτης Θεοδωρίδης
Ξενιτεία, αφορισμένον
νεοντάδες παίρτς
Κομπώντς ατ’ς με τα παράδες
κι άλλο οπίσ’ ’κι φέρτς
Άμον τα νερά τα κρύα
φεύ’νε μ’ όνερα¹
και αφήν’νε οπίσ’ αδέλφι͜α
φίλτς και γονι͜ακά
με δάκρυ͜α κι αροθυμίαν
και τέρτι͜α πολλά
Θεέ μ’, φώτ’σον ντο κυβερνούνε,
λάχ̌’ χάται η γερὰ
και πατρίδας τσ̌ιτσ̌εκόπα
να μ’ ανθούν μακρά
Θεέ μ’, για άλλαξον την τύχην
Εσύ επορείς
σον τόπον ντο εγεννέθαν
να κλώσκουν οπίσ’
σην Ελλάδαν η ελπίδα
να τσατσοφωτίζ’| Κείμενο | Επεξήγηση | Ετυμ. Ρίζα | Προέλευση |
|---|---|---|---|
| άλλαξον | (προστ.) άλλαξε | ||
| άμον | σαν, όπως, καθώς | ἅμα |  |
| αροθυμίαν | νοσταλγία | ||
| ατ’ς | αυτής/της ή αυτούς/τους | ||
| αφήν’νε | αφήνουν | ||
| αφορισμένον | αφορισμένο, αναθεματισμένο | ||
| γερὰ | πληγή, τραύμα | yara |  |
| γονι͜ακά | γονείς | ||
| εγεννέθαν | γεννήθηκαν | ||
| επορείς | μπορείς | ||
| ’κι | δεν | οὐκί<οὐχί | |
| κλώσκουν | (αμετάβ.) γυρίζουν, επιστρέφουν | ||
| κομπώντς | εξαπατάς, ξεγελάς, μτφ. σαγηνεύεις | κομβόω | |
| λάχ̌’ | είθε, μακάρι, μήπως και (με την ελπίδα να συμβεί) | ευκτ. λάχοι < έλαχον < λαγχάνω | |
| μακρά | (επιρρ.) μακριά, (επιθ.) μακρινά, απομακρυσμένα | ||
| νεοντάδες | νέους, νεαρούς | ||
| όνερα | (ορθ. ονέρ’τα) όνειρα | ||
| οπίσ’ | πίσω | ||
| παίρτς | παίρνεις | ||
| παράδες | λεφτά, χρήματα | para/pāre |  |
| πολλά | (επίθ.) πολλά, (επίρρ.) πολύ | ||
| τέρτι͜α | καημοί, βάσανα, στενοχώριες | dert | |
| τσατσοφωτίζ’ | αχνοφέγγει (για το πρώτο φως της αυγής) | ||
| τσ̌ιτσ̌εκόπα | (υποκορ.) άνθη, λουλούδια | çiçek | |
| φέρτς | φέρεις, φέρνεις | ||
| φεύ’νε | φεύγουν | ||
| φίλτς | φίλους | ||
| φώτ’σον | (προστ.) φώτισε, βάπτισε | ||
| χάται | χάνεται |
| Κείμενο | Επεξήγηση | Ετυμ. Ρίζα | Προέλ. |
|---|---|---|---|
| άλλαξον | (προστ.) άλλαξε | ||
| άμον | σαν, όπως, καθώς | ἅμα | |
| αροθυμίαν | νοσταλγία | ||
| ατ’ς | αυτής/της ή αυτούς/τους | ||
| αφήν’νε | αφήνουν | ||
| αφορισμένον | αφορισμένο, αναθεματισμένο | ||
| γερὰ | πληγή, τραύμα | yara | |
| γονι͜ακά | γονείς | ||
| εγεννέθαν | γεννήθηκαν | ||
| επορείς | μπορείς | ||
| ’κι | δεν | οὐκί<οὐχί | |
| κλώσκουν | (αμετάβ.) γυρίζουν, επιστρέφουν | ||
| κομπώντς | εξαπατάς, ξεγελάς, μτφ. σαγηνεύεις | κομβόω | |
| λάχ̌’ | είθε, μακάρι, μήπως και (με την ελπίδα να συμβεί) | ευκτ. λάχοι < έλαχον < λαγχάνω | |
| μακρά | (επιρρ.) μακριά, (επιθ.) μακρινά, απομακρυσμένα | ||
| νεοντάδες | νέους, νεαρούς | ||
| όνερα | (ορθ. ονέρ’τα) όνειρα | ||
| οπίσ’ | πίσω | ||
| παίρτς | παίρνεις | ||
| παράδες | λεφτά, χρήματα | para/pāre | |
| πολλά | (επίθ.) πολλά, (επίρρ.) πολύ | ||
| τέρτι͜α | καημοί, βάσανα, στενοχώριες | dert | |
| τσατσοφωτίζ’ | αχνοφέγγει (για το πρώτο φως της αυγής) | ||
| τσ̌ιτσ̌εκόπα | (υποκορ.) άνθη, λουλούδια | çiçek | |
| φέρτς | φέρεις, φέρνεις | ||
| φεύ’νε | φεύγουν | ||
| φίλτς | φίλους | ||
| φώτ’σον | (προστ.) φώτισε, βάπτισε | ||
| χάται | χάνεται |
¹ Ορθ. χρήση του «ονέρ’τα» στην ποντιακή
Με την ευγενική χορηγία φιλοξενίας της 