Το Μπέλες/Ο γέρον κι η γραία
Στιχουργοί: Σοφία Παπαδοπούλου
Συνθέτες: Παραδοσιακό | Σοφία Παπαδοπούλου

Στιχουργοί: Σοφία Παπαδοπούλου
Συνθέτες: Παραδοσιακό | Σοφία Παπαδοπούλου
Και σο Μπέλες, μάνα μ’,
σην οροσειράν
και -ν- εφέκα το κορμόπο μ’
σο καφούλ’ καικά
Εντώκανε με τα σφαίρας
σο ψ̌όπο μ’ απέσ’
και -ν- εφέκα το κορμόπο μ’
σ’ ορμόπον απέσ’
Και -ν- η χλαίνη μ’ εγομώθεν
όλον αίματα
Το αρνόπο σ’ ντ’ εσκοτώθεν
’κ’ έτον ψέματα
Η μάνα μ’ ’κ’ εξέρει͜ ατο,
ο κύρη μ’ ’κι ζει
Πώς εφέκαν το κορμόπο μ’
απέσ’ σο γιαζίν
Μάνα, έλα αράεψον
εύρηκον τον τόπο μ’
Και έναν κερόπον
άψον σο ταφόπο μ’
Εχ!/Και μανίτσα μ’, έλα
χτίσον με ταφίν
Μάζεψον τα κομματόπα μ’,
το γιαβρί σ’ ’κι ζει
♫
Ο γέρον κι η γραία
πορπατούν βαρέα
Έρθανε σο τέλος τη ζωής
Ο γέρον ερρούξεν,
τη γραία εκούξεν
«Νώμα το χ̌ερόπο σ’, λελεύω την ψ̌η σ’!»
Κάθουν, αναπάουν
και -ν- ορωματι͜άουν
ση ζωήν ατουν ντ’ επέρασαν
Τα χρόνι͜α ντ’ ευτάνε
τοι νέοις έσπρυνανε
και -ν- αρ’ ούλ’ ξ(αν) ατείν’ εγέρασαν
Αέτσ’ έν’ ο κόσμον
’κ’ είμες εμείς μόνον,
όσοι γεννίουν ν’ αποθάν’νε
Μόνον τα ραχ̌ία
ατά ’κ’ έχ’νε ψ̌ήα
και χρόνι͜α, ζαμάνι͜α απομέν’νε| Κείμενο | Επεξήγηση | Ετυμ. Ρίζα | Προέλευση |
|---|---|---|---|
| αέτσ’ | έτσι | ||
| αναπάουν | αναπαύονται, ξεκουράζονται | ||
| απέσ’ | μέσα | ||
| αποθάν’νε | πεθαίνουν | ||
| απομέν’νε | απομένουν | ||
| αρ’ | εισάγει ή τονίζει πρόταση με ποικίλες σημασιολογικές αποχρώσεις: λοιπόν, άρα, έτσι, επομένως, δηλαδή, τέλος πάντων, τώρα, άντε, με χροιά παρότρυνσης ή επίγνωσης, όπως το τουρκ. ha | ἄρα | |
| αράεψον | (προστ.) ψάξε, αναζήτησε, γύρεψε | aramak | |
| αρνόπο | αρνάκι, χαϊδευτική προσφώνηση γυναίκας | ||
| ατά | αυτά | ||
| ατείν’ | αυτοί | ||
| ατουν | τους | ||
| άψον | (προστ.) άναψε | ||
| βαρέα | βαριά, συχνά, πολύ | ||
| γεννίουν | γεννιούνται | ||
| γιαβρί | μωρό, μικρό, παιδί | yavru | |
| γιαζίν | πεδιάδα, εξοχή, ύπαιθρος | yazı | |
| γραία | γριά | ||
| εγομώθεν | γέμισε | ||
| είμες | είμαστε | ||
| εκούξεν | φώναξε, λάλησε, κάλεσε κπ ονομαστικά | ||
| έν’ | είναι | ||
| εντώκανε | χτύπησαν | ||
| έρθανε | ήρθαν | ||
| ερρούξεν | έπεσε | ||
| εσκοτώθεν | σκοτώθηκε | ||
| έσπρυνανε | άσπρισαν | ||
| έτον | ήταν | ||
| εύρηκον | (προστ.) βρες | ||
| ευτάνε | κάνουν, φτιάχνουν | εὐθειάζω | |
| εφέκα | άφησα | ||
| εφέκαν | αφήσαν | ||
| έχ’νε | έχουνε | ||
| ζαμάνι͜α | χρόνια | zaman/zamān | |
| ’κ’ | δεν | οὐκί<οὐχί | |
| κάθουν | κάθονται | ||
| καικά | προς τα κάτω, εκεί ακριβώς, κοντά | ||
| καφούλ’ | θάμνος | κατάφυλλον<καταφύλλιον<κατ’φούλλιν | |
| κερόπον | κεράκι | ||
| ’κι | δεν | οὐκί<οὐχί | |
| κομματόπα | κομματάκια | ||
| κορμόπο | κορμάκι | ||
| λελεύω | χαίρομαι | ||
| μανίτσα | μανούλα | ||
| νέοις | νέους | ||
| νώμα | (προστ.) δώσε μου | ||
| ορμόπον | μικρό ρυάκι/μικρή ρεματιά | ||
| ορωματι͜άουν | ονειρεύονται | ||
| ούλ’ | όλοι | ||
| πορπατούν | περπατούν | ||
| ραχ̌ία | ράχες, βουνά | ||
| ταφίν | τάφος | ||
| ταφόπο | (υποκορ.) τάφος | ||
| τοι | τους/τις | ||
| χ̌ερόπο | χεράκι | ||
| χτίσον | (προστ.) χτίσε, φτιάξε | ||
| ψ̌η | ψυχή | ||
| ψ̌ήα | ψυχές, η περιοχή του στέρνου, τα εσώψυχα | ||
| ψ̌όπο | ψυχούλα |
| Κείμενο | Επεξήγηση | Ετυμ. Ρίζα | Προέλ. |
|---|---|---|---|
| αέτσ’ | έτσι | ||
| αναπάουν | αναπαύονται, ξεκουράζονται | ||
| απέσ’ | μέσα | ||
| αποθάν’νε | πεθαίνουν | ||
| απομέν’νε | απομένουν | ||
| αρ’ | εισάγει ή τονίζει πρόταση με ποικίλες σημασιολογικές αποχρώσεις: λοιπόν, άρα, έτσι, επομένως, δηλαδή, τέλος πάντων, τώρα, άντε, με χροιά παρότρυνσης ή επίγνωσης, όπως το τουρκ. ha | ἄρα | |
| αράεψον | (προστ.) ψάξε, αναζήτησε, γύρεψε | aramak | |
| αρνόπο | αρνάκι, χαϊδευτική προσφώνηση γυναίκας | ||
| ατά | αυτά | ||
| ατείν’ | αυτοί | ||
| ατουν | τους | ||
| άψον | (προστ.) άναψε | ||
| βαρέα | βαριά, συχνά, πολύ | ||
| γεννίουν | γεννιούνται | ||
| γιαβρί | μωρό, μικρό, παιδί | yavru | |
| γιαζίν | πεδιάδα, εξοχή, ύπαιθρος | yazı | |
| γραία | γριά | ||
| εγομώθεν | γέμισε | ||
| είμες | είμαστε | ||
| εκούξεν | φώναξε, λάλησε, κάλεσε κπ ονομαστικά | ||
| έν’ | είναι | ||
| εντώκανε | χτύπησαν | ||
| έρθανε | ήρθαν | ||
| ερρούξεν | έπεσε | ||
| εσκοτώθεν | σκοτώθηκε | ||
| έσπρυνανε | άσπρισαν | ||
| έτον | ήταν | ||
| εύρηκον | (προστ.) βρες | ||
| ευτάνε | κάνουν, φτιάχνουν | εὐθειάζω | |
| εφέκα | άφησα | ||
| εφέκαν | αφήσαν | ||
| έχ’νε | έχουνε | ||
| ζαμάνι͜α | χρόνια | zaman/zamān | |
| ’κ’ | δεν | οὐκί<οὐχί | |
| κάθουν | κάθονται | ||
| καικά | προς τα κάτω, εκεί ακριβώς, κοντά | ||
| καφούλ’ | θάμνος | κατάφυλλον<καταφύλλιον<κατ’φούλλιν | |
| κερόπον | κεράκι | ||
| ’κι | δεν | οὐκί<οὐχί | |
| κομματόπα | κομματάκια | ||
| κορμόπο | κορμάκι | ||
| λελεύω | χαίρομαι | ||
| μανίτσα | μανούλα | ||
| νέοις | νέους | ||
| νώμα | (προστ.) δώσε μου | ||
| ορμόπον | μικρό ρυάκι/μικρή ρεματιά | ||
| ορωματι͜άουν | ονειρεύονται | ||
| ούλ’ | όλοι | ||
| πορπατούν | περπατούν | ||
| ραχ̌ία | ράχες, βουνά | ||
| ταφίν | τάφος | ||
| ταφόπο | (υποκορ.) τάφος | ||
| τοι | τους/τις | ||
| χ̌ερόπο | χεράκι | ||
| χτίσον | (προστ.) χτίσε, φτιάξε | ||
| ψ̌η | ψυχή | ||
| ψ̌ήα | ψυχές, η περιοχή του στέρνου, τα εσώψυχα | ||
| ψ̌όπο | ψυχούλα |

