Στιχουργοί: Παραδοσιακό
Συνθέτες: Παραδοσιακό
Απάν’ σ’ όρος του Μελά
Παναΐα Σουμελά, -τα-
Παναΐα Σου-...
Απάν’ σ’ όρος του Μελά
Παναΐα Σουμελά
Έρημον το μαναστήρ’,
άμον έναν κοιμητήρ’
Ατσ̌άπ’ τίναν αναμέν’;
Τον καλόερον περ’μέν’
Ατός να κρούει το κωδών’,
ν’ αφουκράται ο Θεόν
και σα μνήματα να πάει
και τρισάγια να ’φτάει
και σα μνήματα να πάει
και τρισάγια να ’φτάει, -τα-
και τρισάγια-...
Και τη Τρίχας το γεφύρ’
πώς επέμ’νεν αποσκάλ’; -τα-
πώς επέμ’νεν α-...
Και τη Τρίχας το γεφύρ’
πώς επέμ’νεν αποσκάλ’;
Ποίος το τεμέλ’ θα βάλ’
να τελείται τ’ αποσκάλ’;
Ατσ̌άπ’ τίναν αναμέν’;
Πρωτομάστοραν περ’μέν’
Πρωτομάστοραν περ’μέν’,
το γεφύρ’ ατός να στέν’
Ξένος, συγγενός εκεί
να πατεί και να δα̤βαίν’
Ξένος, συγγενός εκεί
να πατεί και να δα̤βαίν’, -τε-
να πατεί και να-...
Κι η Ρομάνα σον παρχάρ’
είχ̌εν και πολλά ιχπάρ’, -τα-
είχ̌εν και πολλά...
Κι η Ρομάνα σον παρχάρ’
είχ̌εν και πολλά ιχπάρ’
Το ξυλένεν το δρουβάν’,
σο μαρτάκ’ ποίος κρεμάν’;
Άτσ̌απα τίναν περ’μέν’;
Τη Ρομάναν αναμέν’
Τη Ρομάναν αναμέν’
σον παρχάρ’ ατέ ν’ εβγαίν’
Σίτα̤ κρούει και το ξυλάγγ’
ν’ αφουκράται κεμεντζ̌έν
Σίτα̤ κρούει και το ξυλάγγ’
ν’ αφουκράται κεμεντζ̌έν, -τα-
ν’ αφουκράται κε-...
Τραπεζούντα, çok güzel
her zaman kültürtemel, de
her zaman kültü…
Τραπεζούντα, çok güzel
her zaman kültürtemel¹
Άστρον φωτεινό τ’ αυγής,
κάστρον και τ’ ανατολής
Και γιατί τερείς αγνά;
έ͜εις παράπονα πικρά
και ’κι λες τα μυστικά;
Τραπεζούντα çok güzel
her zaman kültürtemel
Τραπεζούντα çok güzel
her zaman kültürtemel, de
her zaman kültü-…¹| Κείμενο | Επεξήγηση | Ετυμ. Ρίζα | Προέλευση |
|---|---|---|---|
| αγνά | σπουδαία, θαυμαστά, αλλόκοτα, παράξενα | ἀγνώς (άγνωστος)<ἀ- + γιγνώσκω | |
| άμον | σαν, όπως, καθώς | ἅμα | |
| αναμέν’ | περιμένει | ||
| απάν’ | πάνω | ||
| αποσκάλ’ | ημιτελές, ατελές, δουλειά που έχει μείνει στη μέση | ||
| ατέ | αυτή | ||
| ατός | αυτός | ||
| ατσ̌άπ’ | άραγε, αναρωτιέμαι | acep/ʿaceb | |
| άτσ̌απα | άραγε, αναρωτιέμαι | acaba/ʿacebā | |
| αφουκράται | αφουγκράζεται | ||
| γεφύρ’ | γέφυρα, γεφύρι | ||
| δα̤βαίν’ | (για τόπο) περνάει, διασχίζει, (για χρόνο) περνάει (γενικότερα) περνάει, παύει, τελειώνει | διαβαίνω | |
| δρουβάν’ | ξύλινο αγγείο μέσα στο οποίο φτιάχνεται το βούτυρο από γάλα ή γιαούρτι | ||
| έ͜εις | έχεις | ||
| εβγαίν’ | βγαίνει | ||
| επέμ’νεν | απόμεινε | ||
| ιχπάρ’ | τύχη | ikbal/iḳbāl με παραφθορά του λ σε ρ | |
| κεμεντζ̌έν | λύρα | kemençe/kemānçe | |
| ’κι | δεν | οὐκί<οὐχί | |
| κρεμάν’ | κρεμάει | ||
| κρούει | χτυπάει | κρούω | |
| κωδών’ | κουδούνι | ||
| μαναστήρ’ | μοναστήρι | ||
| μαρτάκ’ | δοκάρι στέγης οριζόντιας | ||
| ξυλάγγ’ | ξύλινο αγγείο στο οποίο γίνεται μέσω ανακίνησης ο διαχωρισμός του βούτυρου από το γάλα ή από το γιαούρτι | ||
| ξυλένεν | ξύλινο | ||
| Παναΐα | Παναγιά | ||
| παρχάρ’ | ορεινός τόπος θερινής βοσκής | ||
| περ’μέν’ | περιμένει | ||
| ποίος | (ερωτημ.) ποιός, (αναφ.αντων.) όποιος | ||
| πολλά | (επίθ.) πολλά, (επίρρ.) πολύ | ||
| ρομάνα | παρχαρομάνα, γυναίκα επιφορτισμένη με την επιμέλεια των ζώων και άλλες γαλακτοκομικές εργασίες στο παρχάρι (θερινό βοσκοτόπι) | ||
| σίτα̤ | καθώς, ενώ | σόταν<εις όταν | |
| στέν’ | στήνει | ||
| συγγενός | συγγενής | ||
| τελείται | (αμτβ.) τελειώνει, εξαντλείται, μτφ. πεθαίνει | ||
| τεμέλ’ | θεμέλιο | ||
| τερείς | κοιτάς | ||
| τίναν | ποιον/α | ||
| ’φτάει | (ευτάει) κάνει, φτιάχνει | εὐθειάζω |
| Κείμενο | Επεξήγηση | Ετυμ. Ρίζα | Προέλ. |
|---|---|---|---|
| αγνά | σπουδαία, θαυμαστά, αλλόκοτα, παράξενα | ἀγνώς (άγνωστος)<ἀ- + γιγνώσκω | |
| άμον | σαν, όπως, καθώς | ἅμα | |
| αναμέν’ | περιμένει | ||
| απάν’ | πάνω | ||
| αποσκάλ’ | ημιτελές, ατελές, δουλειά που έχει μείνει στη μέση | ||
| ατέ | αυτή | ||
| ατός | αυτός | ||
| ατσ̌άπ’ | άραγε, αναρωτιέμαι | acep/ʿaceb | |
| άτσ̌απα | άραγε, αναρωτιέμαι | acaba/ʿacebā | |
| αφουκράται | αφουγκράζεται | ||
| γεφύρ’ | γέφυρα, γεφύρι | ||
| δα̤βαίν’ | (για τόπο) περνάει, διασχίζει, (για χρόνο) περνάει (γενικότερα) περνάει, παύει, τελειώνει | διαβαίνω | |
| δρουβάν’ | ξύλινο αγγείο μέσα στο οποίο φτιάχνεται το βούτυρο από γάλα ή γιαούρτι | ||
| έ͜εις | έχεις | ||
| εβγαίν’ | βγαίνει | ||
| επέμ’νεν | απόμεινε | ||
| ιχπάρ’ | τύχη | ikbal/iḳbāl με παραφθορά του λ σε ρ | |
| κεμεντζ̌έν | λύρα | kemençe/kemānçe | |
| ’κι | δεν | οὐκί<οὐχί | |
| κρεμάν’ | κρεμάει | ||
| κρούει | χτυπάει | κρούω | |
| κωδών’ | κουδούνι | ||
| μαναστήρ’ | μοναστήρι | ||
| μαρτάκ’ | δοκάρι στέγης οριζόντιας | ||
| ξυλάγγ’ | ξύλινο αγγείο στο οποίο γίνεται μέσω ανακίνησης ο διαχωρισμός του βούτυρου από το γάλα ή από το γιαούρτι | ||
| ξυλένεν | ξύλινο | ||
| Παναΐα | Παναγιά | ||
| παρχάρ’ | ορεινός τόπος θερινής βοσκής | ||
| περ’μέν’ | περιμένει | ||
| ποίος | (ερωτημ.) ποιός, (αναφ.αντων.) όποιος | ||
| πολλά | (επίθ.) πολλά, (επίρρ.) πολύ | ||
| ρομάνα | παρχαρομάνα, γυναίκα επιφορτισμένη με την επιμέλεια των ζώων και άλλες γαλακτοκομικές εργασίες στο παρχάρι (θερινό βοσκοτόπι) | ||
| σίτα̤ | καθώς, ενώ | σόταν<εις όταν | |
| στέν’ | στήνει | ||
| συγγενός | συγγενής | ||
| τελείται | (αμτβ.) τελειώνει, εξαντλείται, μτφ. πεθαίνει | ||
| τεμέλ’ | θεμέλιο | ||
| τερείς | κοιτάς | ||
| τίναν | ποιον/α | ||
| ’φτάει | (ευτάει) κάνει, φτιάχνει | εὐθειάζω |
¹Τραπεζούντα, πανέμορφη πάντα κοιτίδα (θεμέλιο) πολιτισμού
Με την ευγενική χορηγία φιλοξενίας της 