Στιχουργοί: Παραδοσιακό
Συνθέτες: Παραδοσιακό
Εκάεν και το Τσ̌άμπασ̌ιν κι επέμ’ναν τα τουβάρι͜α [γιαρ, γιαρ, αμάν/όι, όι, αμάν] [Και -ν-] Ερρούξαν σο γουρτάρεμαν τ’ Ορτούς τα παλληκάρι͜α/τσ̌αναβάρι͜α [όι, όι, αμάν] Βάι! Εκάεν κι εμανίεν τ’ Ορτούς το παρχάρ’ Εκεί, άλλο ’δέν ’κ’ επέμ’νεν, μανάχον σαχτάρ’ Ρακάνια εκαπνίγανε, τ’ ορμία ετσουρώθαν [γιαρ, γιαρ, αμάν/όι, όι, αμάν] Σαχτάρι͜α εστοιβάγανε, οτζ̌άκια εκαρακώθαν Βάι! Εκάεν κι εμανίεν τ’ Ορτούς το παρχάρ’ Εκεί, άλλο ’δέν ’κ’ επέμ’νεν, μανάχον σαχτάρ’ Τ’ αρνόπα και τα πρόγατα, τ’ ομάλια, τα παΐρι͜α [γιαρ, γιαρ, αμάν/όι, όι, αμάν] Τ’ ορμία και τ’ ορμόχ̌ειλα εγέντανε γεσίρι͜α [όι, όι, αμάν] Βάι! Εκάεν κι εμανίεν τ’ Ορτούς το παρχάρ’ Εκεί, άλλο ’δέν ’κ’ επέμ’νεν, μανάχον σαχτάρ’
| Κείμενο | Επεξήγηση | Ετυμ. Ρίζα | Προέλευση |
|---|---|---|---|
| αρνόπα | αρνάκια | ||
| γεσίρι͜α | κυριολ. αιχμάλωτοι, υποδουλωμένοι, μτφ. συναισθηματικά υποδουλωμένοι, εξαρτημένοι μτφ. ταλαίπωροι, αυτοί που έχουν υποστεί κακουχίες | esir/esīr | |
| γιαρ | αγαπητός/ή/ό, αγάπη | yâr | |
| γουρτάρεμαν | σώσιμο, διάσωση | kurtarma | |
| ’δέν | τίποτα | ||
| εγέντανε | έγιναν | ||
| εκάεν | κάηκε | ||
| εκαρακώθαν | μανταλώθηκαν, κλειδώθηκαν | ||
| εμανίεν | μαύρισε/μουντζουρώθηκε από την καπνιά, καταστράφηκε, κατακάηκε μέχρι καπνιάς | ||
| επέμ’ναν | απόμειναν | ||
| επέμ’νεν | απόμεινε | ||
| ερρούξαν | έπεσαν | ||
| ετσουρώθαν | στέρεψαν, αποστραγγίστηκαν | σειρώ=εκκενώνω, αδειάζω | |
| ’κ’ | δεν | οὐκί<οὐχί | |
| μανάχον | (έναρθρο) μοναχός, μοναχό, (επίρρ) μόνο/μοναχά | ||
| ομάλια | ομαλοί δρόμοι, ευθείες, πεδιάδες, ομαλά (επίρρ) | ||
| ορμία | ρυάκια, ρεματιές | ||
| ορμόχ̌ειλα | όχθες ρυακιών | ||
| οτζ̌άκια | τζάκια | ocak | |
| παΐρι͜α | πλαγιές βουνού, κατωφέρειες | bayır | |
| παρχάρ’ | ορεινός τόπος θερινής βοσκής | ||
| πρόγατα | πρόβατα | ||
| ρακάνια | γήλοφοι | λαζικά rak’ani ≈ რქა (rka=κέρας) | |
| σαχτάρ’ | στάχτη | στάχτη<στάζω | |
| σαχτάρι͜α | στάχτες | στάχτη<στάζω | |
| τουβάρι͜α | τοίχοι | duvar/dīvār | |
| Τσ̌άμπασ̌ιν | παρχάρι των Κοτυώρων του Πόντου (σημ. Ordu) στα ΝΑ της σημερινής επαρχίας Ορντού πολύ κοντά στα σύνορα με την επαρχία Κερασούντας | Çambaşı (κυρ. Πευκοκορφή) | |
| τσ̌αναβάρι͜α | θηρία, τέρατα, μτφ. παλληκάρια | canavar/cānāver |
| Κείμενο | Επεξήγηση | Ετυμ. Ρίζα | Προέλ. |
|---|---|---|---|
| αρνόπα | αρνάκια | ||
| γεσίρι͜α | κυριολ. αιχμάλωτοι, υποδουλωμένοι, μτφ. συναισθηματικά υποδουλωμένοι, εξαρτημένοι μτφ. ταλαίπωροι, αυτοί που έχουν υποστεί κακουχίες | esir/esīr | |
| γιαρ | αγαπητός/ή/ό, αγάπη | yâr | |
| γουρτάρεμαν | σώσιμο, διάσωση | kurtarma | |
| ’δέν | τίποτα | ||
| εγέντανε | έγιναν | ||
| εκάεν | κάηκε | ||
| εκαρακώθαν | μανταλώθηκαν, κλειδώθηκαν | ||
| εμανίεν | μαύρισε/μουντζουρώθηκε από την καπνιά, καταστράφηκε, κατακάηκε μέχρι καπνιάς | ||
| επέμ’ναν | απόμειναν | ||
| επέμ’νεν | απόμεινε | ||
| ερρούξαν | έπεσαν | ||
| ετσουρώθαν | στέρεψαν, αποστραγγίστηκαν | σειρώ=εκκενώνω, αδειάζω | |
| ’κ’ | δεν | οὐκί<οὐχί | |
| μανάχον | (έναρθρο) μοναχός, μοναχό, (επίρρ) μόνο/μοναχά | ||
| ομάλια | ομαλοί δρόμοι, ευθείες, πεδιάδες, ομαλά (επίρρ) | ||
| ορμία | ρυάκια, ρεματιές | ||
| ορμόχ̌ειλα | όχθες ρυακιών | ||
| οτζ̌άκια | τζάκια | ocak | |
| παΐρι͜α | πλαγιές βουνού, κατωφέρειες | bayır | |
| παρχάρ’ | ορεινός τόπος θερινής βοσκής | ||
| πρόγατα | πρόβατα | ||
| ρακάνια | γήλοφοι | λαζικά rak’ani ≈ რქა (rka=κέρας) | |
| σαχτάρ’ | στάχτη | στάχτη<στάζω | |
| σαχτάρι͜α | στάχτες | στάχτη<στάζω | |
| τουβάρι͜α | τοίχοι | duvar/dīvār | |
| Τσ̌άμπασ̌ιν | παρχάρι των Κοτυώρων του Πόντου (σημ. Ordu) στα ΝΑ της σημερινής επαρχίας Ορντού πολύ κοντά στα σύνορα με την επαρχία Κερασούντας | Çambaşı (κυρ. Πευκοκορφή) | |
| τσ̌αναβάρι͜α | θηρία, τέρατα, μτφ. παλληκάρια | canavar/cānāver |
Με την ευγενική χορηγία φιλοξενίας της 